Archive

唐朝/Đường triều/Tang dynasty

10676126_385711834910432_8908904506230701275_n

Luận Phật cốt biểu

Tác giả: Hàn Dũ (韓愈 , 768-824 A.D.)
Dịch giả: Nguyễn Thụy Đan

Thần mỗ nói: Phật nguyên là một đạo lý của người di rợ mà thôi, từ thời Hậu Hán lưu nhập trung quốc, thượng cổ chưa từng có vậy. Xưa kia Hoàng Đế tại vị một trăm năm, thọ một trăm mười năm, Thiếu Hạo tại vị tám chục năm, thọ một trăm năm; Chuyên Húc tại vị bảy mươi chín năm, thọ chín mươi tám năm. Đế Khốc tại vị bảy chục năm, thọ một trăm lẻ năm năm. Đế Nghiêu tại vị chín mươi tám năm, thọ một trăm mười tám năm. Đế Thuấn đến Vũ, thọ đều một trăm năm. Thời ấy thiên hạ thái bình, trăm họ yên vui già nua. Thế mà trung quốc chưa có Phật vậy.

Sau đó, Ân, Thương cũng thọ trăm năm. Cháu nhà Thương, Thái Mậu tại vị bảy mươi lăm năm, Vũ Đinh tại vị năm mươi chín năm. Thư sử không nói khi các ngài thọ chung, xét niên số các ngài, cũng đều chẳng dưới một trăm năm. Chu Văn vương thọ chín mười bảy năm. Vũ vương thọ chín mươi ba năm, Mục vương tại vị một trăm năm. Thời ấy Phật pháp cũng chưa nhập trung quốc, đâu phải nhân thờ Phật mà đến thế vậy.

Thời Hán Minh đế, mới có Phật pháp, Minh đế tại vị, mới tám chục năm mà thôi. Sau đó, loạn vong tiếp nhau, vận tộ chẳng lâu. Tống, Tề, Lương, Trần, nguyên Nguỵ về sau, thờ Phật dần kính cẩn, niên đại càng ngắn gấp. Duy Lương Vũ đế tại vị bốn mươi tám năm, trước sau ba lần xả thân thí Phật, lễ tế tông miếu, không dùng sinh lao, ban ngày một bữa, ngừng ở rau quả, sau đó cuối cùng bị Hầu Cảnh ép chết đói ở Đài thành. Nước cũng tìm đến diệt vong. Thờ Phật cầu phúc, rồi lại được hoạ. Do đấy mà xem, Phật chẳng đáng thờ, cũng có thể biết vậy.

Cao tổ mới chịu ngôi Tùy, ắt tính dẹp Phật. Bầy tôi bấy giờ, tài thức chẳng sâu, không thể hiểu sâu đạo của tiên vương, điều thích hợp của xưa nay, suy rộng thánh minh, mà cứu khỏi khốn, việc ngài dừng lại, thần luôn hận đấy.

Cúi nghĩ duệ thánh văn vũ hoàng đế bệ hạ, thần thánh anh vũ, mấy trăm nghìn năm tới nay, chưa có sánh kịp. Lúc mới lên ngôi, không cho phép người làm tăng ni, đạo sĩ, lại không cho xây cất chùa chiền. Thần thường lấy làm chí của Cao tổ, tất sẽ hoàn thành dưới tay của bệ hạ. Nay tuy chưa thể làm ngay, há lại buông thả nó, đổi lệnh khiến nó thêm thịnh vậy?

Nay nghe bệ hạ sai quần tăng đón Phật cốt ở Phụng Tường, ngự lầu để xem, khiêng vào đại nội, lại sai các chùa thay nhau đón phụng dưỡng.Thần tuy chí ngu, ắt biết bệ hạ chẳng mê hoặc nơi Phật, tôn thờ thế này, để cầu phúc lành vậy. Chỉ nhân năm được mùa người đều vui, theo lòng của dân, vì sĩ thứ kinh đô sắp đặt cảnh kỳ dị, trò đùa bỡn mà thôi. Đâu có thánh minh như thế, mà lại tin những chuyện thế này sao? Mà trăm họ ngu tối, nếu thấy bệ hạ như vậy, sẽ bảo là thật lòng thờ Phật. Đều nói: Thiên tử đại thánh, còn một lòng kính tin, trăm họ là ai, há lại tiếc thân mạng!” Đốt đỉnh đầu, thiêu ngón tay. Trăm người thành nhóm, cởi áo vất tiền, từ sáng đến tối, bắt chước theo nhau, chỉ sợ trễ giờ, già trẻ bôn ba, bỏ nghề nghiệp bỏ thứ tự, nếu không cấm ngay, từ chùa này qua chùa nọ, ắt có người chặt tay xé mình, lấy làm phụng dưỡng đấy. Thương phong bại tục, truyền ra bốn phương chê cười, chẳng phải chuyện nhỏ vậy.

Xét, Phật nguyên là người di rợ, cùng tiếng nói trung quốc chẳng thông, y phục làm khác, miệng chẳng nói pháp ngôn của tiên vương, mình chẳng bận pháp phục của tiên vương, chẳng biết nghĩa vua tôi, tình cha con. Giả như thân nó đến nay hãy còn, phụng mệnh nước nó, lai triều kinh sư, bệ hạ khoan đãi mà tiếp nó, chẳng qua cho yết kiến một lần, đãi khách một bữa, tặng áo một bộ, phòng vệ mà đuổi về biên giới, không cho hoặc chúng vậy. Huống thân nó chết đã lâu, xương khô nát, nhơ bẩn thừa, sao lại cho vào cung cấm?

Khổng tử rằng: “Kính quỷ thần nhi viễn chi”. Chư hầu thời xưa, đi điếu ở trong nước, còn sai thầy cúng đi trước, lấy đào và chổi mà trừ bất tường, rồi sau đến điếu. Nay, vô cố lấy đồ thối nát, thân đến xem ngắm, thầy cúng không đi trước, đào chổi chẳng dùng đến, bầy tôi chẳng nói lên điều đó sai, ngự sử chẳng nêu ra điều đó trái, thần thật hổ thẹn. Xin lấy xương này đưa người có chức, quẳng nó vào nước lửa. Mãi mãi cắt đứt cỗi rễ, chặt đứt mối nghi của thiên hạ, đoạn tuyệt mê hoặc của đời sau, khiến người thiên hạ, biết việc làm của đại thánh nhân xuất trên tầm thường vạn vạn vậy. Há không thịnh thay? Há không khoái thay? Phật như có thiêng, có thể gây vạ, hễ có tai ương, xin giáng thân thần. Trời cao giám lâm, thần chẳng hối hận. Vô nhiệm cùng cực cảm kích chân thành, kính dâng biểu để nghe.Thần mỗ thật hoảng thật sợ.

論佛骨表

臣某言:伏以佛者,夷狄之一法耳,自後漢時流入中國,上古未嘗有也。昔者黃帝在位百年,年百一十歲;少昊在位八十年,年百歲;顓頊在位七十九年,年九十八歲;帝嚳在位七十年,年百五歲;帝堯在位九十八年,年百一十八歲;帝舜及禹,年皆百歲。此時天下太平,百姓安樂壽考,然而中國未有佛也。其後,殷湯亦年百歲,湯孫太戊在位七十五年,武丁在位五十九年,書史不言其年壽所極,推其年數,蓋亦俱不減百歲,周文王年九十七歲,武王年九十三歲,穆王在位百年。此時佛法亦未入中國,非因事佛而致然也。

漢明帝時,始有佛法,明帝在位,才十八年耳。其後亂亡相繼,運祚不長。宋、齊、梁、陳、元魏以下,事佛漸謹,年代尤促。惟梁武帝在位四十八年,前後三度舍身施佛,宗廟之祭,不用牲牢,晝日一食,止於菜果。其後竟為侯景所逼,餓死台城,國亦尋滅。事佛求福,乃更得禍。由此觀之,佛不足事,亦可知矣。

高祖始受隋禪,則議除之。當時群臣材識不遠,不能深知先王之道、古今之宜,推闡聖明,以救斯弊,其事遂止。臣常恨焉。

伏惟睿聖文武皇帝陛下,神聖英武,數千百年已來,未有倫比。即位之初,即不許度人為僧尼、道士,又不許創立寺觀。臣嚐以為高祖之志 ,必行於陛下之手,今縱未能即行,豈可恣之轉令盛也!

今聞陛下令群僧迎佛骨於鳳翔,禦樓以觀,舁入大內,又令諸寺遞迎供養。臣雖至愚,必知陛下不惑於佛,作此崇奉,以祈福祥也。直以年豐人樂,徇人之心,為京都士庶設詭異之觀,戲玩之具耳。安有聖明若此,而肯信此等事哉!然百姓愚冥,易惑難曉,苟見陛下如此,將謂真心事佛。皆云:「天子大聖,猶一心敬信;百姓何人,豈合更惜身命!」焚頂燒指,百十為群,解衣散錢,自朝至暮,轉相仿效。惟恐後時,老少奔波,棄其業次。若不即加禁遏,更曆諸寺,必有斷臂臠身,以為供養者。傷風敗俗,傳笑四方,非細事也。

夫佛本夷狄之人,與中國言語不通,衣服殊制,口不言先王之法言,身不服先王之法服,不知君臣之義、父子之情。假如其身至今尚在,奉其國命,來朝京師;陛下容而接之,不過宣政一見,禮賓一設,賜衣一襲,衛而出之於境,不令惑眾也。況其身死已久,枯朽之骨,凶穢之餘,豈宜令入宮禁?

孔子曰:「敬鬼神而遠之。」古之諸侯行吊於其國,尚令巫祝先以桃茢祓除不祥,然後進吊。今無故取朽穢之物,親臨觀之,巫祝不先,桃茢不用。群臣不言其非,禦史不舉其失,臣實恥之。乞以此骨付之有司,投諸水火,永絕根本,斷天下之疑,絕後代之惑。使天下之人,知大聖人之所作為,出於尋常萬萬也。豈不盛哉!豈不快哉!佛如有靈,能作禍祟,凡有殃咎,宜加臣身。上天鑒臨,臣不怨悔。無任感激懇悃之至,謹奉表以聞。臣某誠惶誠恐。

Luận Phật cốt biểu

Thần mỗ ngôn: Phục dĩ Phật giả, di địch chi nhất pháp nhĩ, tự Hậu Hán thời lưu nhập trung quốc, thượng cổ vị thường hữu dã. Tích giả Hoàng Đế tại vị bách niên, niên bách nhất thập tuế; Thiếu Hạo tại vị bát thập niên, niên bách tuế; Chuyên Húc tại vị thất thập cửu niên, niên cửu thập bát tuế; Đế Khốc tại vị thất thập niên, niên bách ngũ tuế; Đế Nghiêu tại vị cửu thập bát niên, niên bách nhất thập bát tuế; Đế Thuấn cập Vũ, niên giai bách tuế. Thử thời thiên hạ thái bình, bách tính an lạc thọ khảo, nhiên nhi trung quốc vị hữu phật dã. Kỳ hậu, Ân Thương diệc niên bách tuế, Thương tôn Thái Mậu tại vị thất thập ngũ niên, Vũ Đinh tại vị ngũ thập cửu niên, thư sử bất ngôn kỳ niên thọ sở cực, suy kỳ niên số, cái diệc câu bất giảm bách tuế, Chu Văn vương cửu thập thất tuế, Vũ vương niên cửu thập tam tuế, Mục vương tại vì bách niên. Thử thời Phập pháp diệc vị nhập trung quốc, phi nhân sợ Phật nhi trí nhiên dã.

Hán Minh đế thời, thủy hữu Phập pháp, Minh đế tại vị, tài thập bát niên nhĩ. Kỳ hậu loạn vong tương kế, vận tộ bất trường. Tống, Tề, Lương, Trần, nguyên Ngụy dĩ hạ, sự Phật tiệm cẩn, niên đại vưu xúc. Duy Lương Vũ đế tại vị tứ thập bát niên, tiền hậu tam độ xả thân thí Phật, tông miếu chi tế, bất dụng sinh lao, trú nhật nhất tự, chỉ ư thái quả. Kỳ hậu cánh vi Hầu Cảnh sở bức, ngạ tử Đài thành, quốc diệc tầm diệt. Sự Phật cầu phúc, nãi cánh đắc họa. Do thử quan chi, Phật bất túc sự, diệc khả tri hĩ.

Cao tổ thủy thụ Tùy thiện, tắc nghị trừ chi. Đương thời quần thần tài thức bất viễn, bất năng thâm tri tiên vương chi đạo, cổ kim chi nghi, suy xiển thánh minh, dĩ cứu tư tệ, kỳ sự toại chỉ. Thần thường hận yên.

Phục duy duệ thánh văn vũ hoàng đế bệ hạ, thần thánh anh vũ, sổ thiên bách niên dĩ lai, vị hữu luân tỷ. Tức vị chi sơ, tức bất hứa độ nhân vi tăng ni, đạo sĩ, hựu bất hứa sáng lập tự quán. Thần thường dĩ vi Cao tổ chi chí, tất hành ư bệ hạ chi thủ, kim túng vị năng tức hành, khởi khả tư chi chuyển lệnh thịnh dã!

Kim văn bệ hạ lệnh quần tăng nghênh Phật côt ư Phụng Tường, ngự lâu dĩ quan, dư nhập đại nội, hựu lệnh chư tự đệ nghênh cung dưỡng. Thần tuy chí ngu, tất tri bệ hạ bất hoặc ư Phật, tác thử sùng phụng, dĩ kỳ phúc tường dã. Trực dĩ niên phong nhân lạc, tuần nhân chi tâm, vị kinh đô sĩ thứ thiết quỷ dị chi quan, hý ngoạn chi cụ nhĩ. An hữu thánh minh nhược thử, nhi khẳng tín thử đẳng sự tai! Nhiên bách tính ngu minh, dị hoặc nan hiểu, cẩu kiến bệ hạ như thử, tương vị chân tâm sự Phật. Giai vân: “Thiên tử đại thánh, do nhất tâm kính tín; bách tính hà nhân, khởi hợp cánh tích thân mệnh!” Phần đính thiêu chỉ, bách thập vi quần, giải y tản tiền, tự triêu chí mộ, chuyển tương phảng hiệu. Duy khủng hậu thời, lão thiếu bôn ba, khí kỳ nghiệp thứ. Nhược bất tức gia cấm át, canh lịch chư tự, tất hữu đoạn bích luyến thân, dĩ vi cung dưỡng giả. Thưong phong bại tục, truyền tiếu tứ phương, phi tế sự dã.

Phù Phật bản di địch chi nhân, dữ trung quốc ngôn ngữ bất thông, y phục thù chế, khẩu bất ngôn tiên vương chi pháp ngôn, thân bất phục tiên vương chi pháp phục, bất tri quân thần chi nghĩa, phụ tử chi tình. Giả như kỳ thân chí kim thượng tại, phụng kỳ quốc mệnh, lai triều kinh sư; bệ hạ dung nhi tiếp chi, bất quá tuyên chánh nhất kiến, lễ tân nhất thiết, tứ y nhất tập, vệ nhi xuất chi ư cảnh, bất lệnh hoặc chúng dã. Huống kỳ thân tử dĩ cửu, khô hủ chi cốt, hung uế chi dư, khởi nghi lệnh nhập cung cấm?

Khổng tử viết: “Kính quỷ thần nhi viễn chi.” Cổ chi chư hầu hành điếu ư kỳ quốc, thượng lệnh vu chúc tiên dĩ đào liệt phất trừ bất tường, nhiên hậu tiến điếu. Kim vô cố thủ hủ uế chi vật, thân lâm quan chi, vu chúc bất tiên, đào liệt bất dụng. Quần thần bất ngôn kỳ phi, ngự sử bất cử kỳ thất, thần thực sỉ chi. Khất dĩ thử cốt phó chi hữu ty, đầu chư thủy hỏa, vĩnh tuyệt căn bản, đoạn thiên hạ chi nghi, tuyệt hậu đại chi hoặc. Sử thiên hạ chi nhân, tri đại thánh nhân chi sở tác vi, xuất ư tầm thường vạn vạn dã. Khởi bất thịnh tai! Khởi bất khoái tai! Phật như hữu linh, năng tác họa túy, phàm hữu ương cữu, nghi gia thần thân. Thượng thiên giám lâm, thần bất oán hối. Vô nhiệm cảm kích khẩn khổn chi chí, cẩn phụng biểu dĩ văn. Thần mỗ thành hoảng thành khủng.

Advertisements
Aquinas Institute

For the Study of Sacred Doctrine

力餘軒

Lực Dư Hiên

Nghiên cứu lịch sử

Các bài nghiên cứu, biên khảo và dịch thuật các chủ đề về lịch sử

Sensus Traditionis

A Website Dedicated to the Sacred Tradition of the Roman Catholic Church

Le Minh Khai's SEAsian History Blog

Always rethinking the Southeast Asian past

henry darragh's blog

tell her for me

Tương Mai Cư Sĩ

Non non nước nước tình tình

The Sacred at Park Place

Bringing Catholic sacred tradition to the neighborhood at Park Place Blvd.

歸源 (Kuiwon)

Classical Chinese Works Written by Korean Authors Translated - 한시•한문 영역 - 漢詩•漢文 英譯