Archive

漢學/Hán học/Han studies

Bìa_'Thi_kinh_giải_âm'

Đầu tháng tám năm ngoái (2014) nhật báo Người Việt  đăng bài viết “Lạc lõng cậu nho sinh người Mỹ gốc Việt” của chị Vũ Thiên An phỏng vấn mỗ về Hán-Nôm và cá nhân mỗ. Trong bài viết ấy chị Thiên An mô tả mỗ là “chàng trai khác người”; kỳ thực mỗ không bao giờ tự xưng là khác người. Nói “khác người”, mỗ liên tưởng đến từ “dị nhân” (異人), một từ Hán-Việt có ý nghĩa là: 1. Một người có dị tài, không tầm thường; 2. Một người quái lạ; 3. Chỉ thần nhân, phương sĩ. Bảo rằng mỗ có dị tài nổi bật hơn tầm thường vạn vạn thì mỗ không dám nhận, còn bảo rằng mỗ là người kỳ quái hoặc là thần tiên thì càng không đúng. Hoặc nhiên, có người cho rằng mỗ có tính lập dị, cố ý tỏ ra khác với người đời, thì lại càng xa sự thật. Quốc văn mỗ sùng thượng nhất là văn phong của nhóm Nam Phong Tạp Chí nói chung và của cụ Phạm Quỳnh nói riêng. Đã viết văn chơi để thỏa cái chí thanh cao, ắt phải viết sao cho đủ mùi cổ nhã diễm lệ bi tráng khảng khái. Thế mà trò chuyện “ngoài đời” mỗ vẫn nói chuyện tương đối bình dân, từ ngữ phần lớn đều tầm thường nhật dụng, không đủ gọi là văn vẻ vậy. Thừa nhàn hẹn hò đi uống trà sữa, đi chơi với bạn bè, v.v. mỗ cũng ít nói đến Hán văn, Nho học, v.v. Đơn giản là vì, mục đích nghiên cứu cổ học đối với mỗ không phải là để phục hưng một thứ tử ngữ đã bị mai một trong hơn một trăm năm qua chỉ để phô trương sở học yêm bác, khoe khoang văn hay chữ tốt mà đuổi theo hư danh ở đời. Đối với mỗ, chấn hưng Hán học không có nghĩa hẹp là chỉ chấn hưng và bảo tồn văn hóa và truyền thống của cha ông mà thôi. Đối với mỗ việc chấn hưng Hán học đồng nghĩa với và không thể ly khai khỏi một sự chấn hưng đạo đức trong xã hội. Phải chấn hưng, phải bảo tồn. Phải phát huy, phải hoằng dương. Nhưng, làm những việc ấy làm gì? Nếu chỉ chấn hứng Hán học với mục đích là dậy cho dân biết đọc và viết hư văn rằng thì là mà, tử viết thi vân mà thôi, thì cứ ý mỗ, sự chấn hưng đó chỉ là phô bầy cái bề ngoài của Hán học, chứ vị tất đã chấn hưng được cái tinh thần, cái tinh hoa của Hán học, tức là cái tiết tháo cao thượng vốn có trong Nho giáo.

Cha ông ta có câu: “Tiên học lễ, hậu học văn” (先學禮 , 後學文). Trong sách Luận Ngữ (論語), đức Khổng tử có câu rằng: Đệ tử vào ắt hiếu, ra ắt nhường, cẩn trọng mà trung tín, thương quần chúng, thân với người nhân đức. Làm được nhiêu đó rồi mà còn dư sức ắt lấy mà học văn (弟子入則孝,出則弟,謹而信,汎愛眾,而親仁。行有餘力,則以學文。Đệ tử nhập tắc hiếu, xuất tắc đễ, cẩn nhi tín, phiếm ái chúng nhi thân nhân. Hành hữu dư lực, tắc dĩ học văn). Và thầy Tử Hạ cũng nói thêm: Đổi lòng hiếu sắc mà kính trọng kẻ hiền, thờ cha mẹ hết sức mình, lấy thân ra thờ vua, cùng bạn bè giao tiếp, nói mà có trung tín, người được như vậy tuy nói rằng chưa học, tôi tất nói rằng học rồi (賢賢易色,事父母能竭其力,事君能致其身,與朋友交言而有信。雖曰未學,吾必謂之學矣。Hiền hiền dịch sắc, sự phụ mẫu năng kiệt kỳ lực, sự quân năng trí kỳ thân, dữ bằng hữu giao ngôn nhi hữu tín. Tuy viết vị học, ngô tất vị chi học hỹ). Xưa nay các bậc tiên nho lấy tam cương ngũ thường làm gốc, lấy văn chương chữ nghĩa làm ngọn. Bây giờ muốn phục hưng Hán học, thiết nghĩ phải lo việc gốc rồi sau mới lo việc ngọn.

Có người hay hỏi mỗ: Học Hán-Nôm làm gì? Học Nho giáo làm gì? Mấy cái thứ đó còn ích chi cho đời này?

Tóm lại, nói gì thì nói, cứ ý mỗ cái ly do chính đáng nhất là để chấn hưng đạo đức. Và việc đó là một việc không hề dễ dàng, mà đồng thời là một việc hết sức cần thiết và quan thiết đến sự mất còn của xã tắc, sự ôn hòa trong từng gia đình, và sự bình an nội tâm của từng cá nhân.

The Aquinas Institute

For the Study of Sacred Doctrine

Nguyễn Thụy Đan

Văn Học ~ Xã Hội ~ Tông Giáo

Nghiên cứu lịch sử

Các bài nghiên cứu, biên khảo và dịch thuật các chủ đề về lịch sử

Sensus Traditionis

A Website Dedicated to the Sacred Tradition of the Roman Catholic Church

Le Minh Khai's SEAsian History Blog

Always rethinking the Southeast Asian past

henry darragh's blog

tell her for me

Tương Mai Cư Sĩ

Non non nước nước tình tình

The Sacred at Park Place

Bringing Catholic sacred tradition to the neighborhood at Park Place Blvd.

歸源 (Kuiwon)

Classical Chinese Works Written by Korean Authors Translated - 한시•한문 영역 - 漢詩•漢文 英譯